Narodowy Instytut Dziedzictwa po raz trzeci na terenie 11 województw organizuje Dni Architektury Drewnianej. W dwa weekendy 23/24 oraz 30/31 sierpnia w wybranych miejscach zaplanowano wydarzenia poświęcone budowlom wykonanym z drewna. Wśród nich są także obiekty sakralne.
Dni Architektury Drewnianej to wydarzenie o głęboko edukacyjnym i popularyzatorskim charakterze. Organizatorzy przygotowali dla zainteresowanych – spacery, wykłady, warsztaty, prelekcje, rajdy rowerowe, pokazy konserwatorskie oraz zwiedzanie obiektów w tym często niedostępnych na co dzień. Główną ideą jest upowszechnianie wartości architektury drewnianej, budowanie świadomości społecznej oraz wsparcie dla właścicieli i opiekunów takich obiektów.
Program obejmujący szerokie spektrum zabytków drewnianych – chaty, dworki, domy, tężnie, a także wykonane z tego materiału obiekty sakralne. Najstarsze drewniane kościoły pochodzą z XIV wieku i znajdują się w Wielkopolsce – Golina koło Jarocina (1333 rok), Graboszewo w gminie Strzałkowo (1346/47) i Tarnowo Pałuckie w gminie Wągrowiec (1362/73). Wszystkie trzy przedatował profesor Tomasz Ważny, dendrochronolog z Wydziału Sztuk Pięknych z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Świątynie stanowią szczególny element kulturowego dziedzictwa i często uzupełniają ofertę obiektów udostępnionych dla zwiedzających. Drewniane kościoły reprezentują unikalne formy konstrukcyjne i dekoracyjne (np. soboty, ciesielskie detale, polichromie). Są nośnikami historii – często związane z tradycją przekazywaną przez lokalną społeczność. Przetrwały dzięki konserwacji i świadomej opiece. Część z nich wpisana jest także na listę UNESCO. Obiekty z listy znajdują się w południowej Małopolsce – w miejscowościach: Binarowa, Lipnica Murowana, czy Sękowa. Są wśród nich także Pomniki Historii Polski.
W tym roku wśród drewnianych obiektów sakralnych, Narodowy Instytut Dziedzictwa wybrał kilka. Wydarzenia odbędą się m. in.:
Wielkopolska
23 sierpnia 2025 roku (sobota), kościół w Nowej Wsi Królewskiej (koło Wrześni) – godz. 10.00 – 14.00: udostępnienie kościoła do zwiedzania, godz. 11.00 i 13.00: kuratorskie oprowadzanie po zabytku,
30 sierpnia 2025 roku (sobota), kościół w Graboszewie (gmina Strzałkowo) – godz. 11.00 – 14.00: przedstawienie wyników badań.
Świętokrzyskie
30 sierpnia 2025 roku (sobota) – parafia Przemienienia Pańskiego Kielce-Białogon (ul. Fabryczna 1, Kielce) – 12.00 – 16.00: zwiedzanie drewnianego kościoła, godz. 13.00, 14.00 oraz 15.00: prelekcja ks. dr hab. Stefana Radziszewskiego o Przemienieniu Pańskim oraz prelekcja pracowników Oddziału Terenowego NID w Kielcach pt. „Kościoły drewniane w województwie świętokrzyskim”.
Śląskie
30 sierpnia 2025 roku (sobota) – Beskidzkie Muzeum Rozproszone Diecezji Bielsko-Żywieckiej – godz. 11.00: kuratorskie oprowadzenie po Starej Szkole, kościele parafialnym i Muzeum parafialnym w Starej Wsi.
Małopolska/Zakopane
30 sierpnia 2025 roku (sobota) – Zakopane, godz. 10.00 – 14.00: kościół pw. św. Jana Apostoła i Ewangelisty na Harendzie – dusza wierzy w wieży, Harenda 14A (o godz. 11.00 zapraszamy na wykład w Kościele: Ewa Tymcik, Przeniesiony kościół pod wezwaniem św. Jana Apostoła i Ewangelisty – okiem konserwatora). Obiekt dostępny jest dla zwiedzających w godz. Od 12.00 do 22.00.
Opolskie
30 sierpnia 2025 roku (sobota), Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz Kościół św. Jacka w Miechowej (Proślice 28, 46-262 Proślice), Sekrety zaklęte w drewnie – drewniane kościoły ziemi byczyńskiej – godz. 14.20: Proślice, prelekcja nt. dziejów i historii budowlanej kościoła wraz z oprowadzaniem i informacją o pracach prowadzonych w ostatnich latach w kościele – Grzegorz Naumowicz, Narodowy Instytut Dziedzictwa oraz Przemysław Mączka, Urząd Miejski w Byczynie, godz. 16.10: Miechowa, prelekcja nt. dziejów i historii budowlanej kościoła wraz z oprowadzaniem i informacją o pracach prowadzonych w ostatnich latach w kościele – Grzegorz Naumowicz, Narodowy Instytut Dziedzictwa oraz Przemysław Mączka.
Świętokrzyskie
30 sierpnia 2025 roku (sobota) – parafia Przemienienia Pańskiego Kielce-Białogon (ul. Fabryczna 1, Kielce), nie tylko o aniołach w starym kościele na Białogonie – 12.00 – 16.00: zwiedzanie drewnianego kościoła, godz. 13.00, 14.00 oraz 15.00 – prelekcja ks. dr hab. Stefana Radziszewskiego o Przemienieniu Pańskim oraz prelekcja pracowników Oddziału Terenowego NID w Kielcach pt. „Kościoły drewniane w województwie świętokrzyskim”.
